Wiara, Kultura i Dziedzictwo

77. rocznica podpisania paktu Ribbentrop – Mołotow

wikipedia.org

23 sierpnia 1939 r. został zawarty pakt o nieagresji między ZSRR i III Rzeszą. Pakt Ribbentrop – Mołotow wstrząsnął ówczesnym światem – dotychczasowi wrogowie, naziści i komuniści, zawarli porozumienie.

W latach 30. XX w. propaganda hitlerowska była skierowana przeciwko Związkowi Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz komunizmowi. Propaganda stalinowska kształtowała świadomość społeczną w taki sposób, by to faszyści, m. in. Niemcy, byli postrzegani jako najwięksi wrogowie. Fakt ten stał się jedną z głównych przyczyn kroku Hitlera, który zarządził zmianę kierunku swej propagandy. W III Rzeszy zaczęto głosić ideę antykapitalistycznej wspólnoty faszyzmu i komunizmu. Już na tym etapie wydarzenia te zaczęły się odbijać szerokim echem, o czym świadczy m. in. następujący zapis ministra propagandy Rzeszy Niemieckiej, Josepha Goebbelsa:
„Zapowiedź podpisania paktu o nieagresji z Moskwą przyjęto jako wielką sensację światową. Tym samym przesunięciu uległ cały europejski układ sił. Londyn i Paryż trwają w osłupieniu. Warszawa stara się demonstrować siłę, lecz tylko się ośmiesza. Führer dokonał genialnego ruchu szachowego”.

Stalin zrozumiał nowe stanowisko Berlina. Do Moskwy zaproszono Joachima von Ribbentropa, ministra spraw zagranicznych III Rzeszy. 23 sierpnia 1939 r. został zawarty pakt o nieagresji między ZSRR i III Rzeszą, na okres 10 lat. De facto porozumienie, zwane również pierwszym paktem Ribbentrop – Mołotow lub paktem Hitler – Stalin, zostało podpisane o godzinie 2. w nocy czasu moskiewskiego (północ czasu warszawskiego). Najbardziej rozpowszechniona nazwa paktu pochodzi od nazwisk von Ribbentropa oraz Wiaczesława Mołotowa, przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych i ludowego komisarza spraw zagranicznych (czyli premiera i ministra spraw zagranicznych) ZSRR.

Dla Polski jednak kluczowe znaczenie miał tajny protokół dotyczący podziału stref wpływów w Europie Środkowej. Wschodnia Rzeczpospolita do granicy wyznaczonej przez rzeki Narew – Wisła – San znalazła się w radzieckiej strefie wpływów. Ponadto w strefie tej znalazły się również Łotwa, Estonia oraz część Rumunii (Besarabia). Natomiast w niemieckiej strefie wpływów znalazły się pozostałe tereny II RP oraz Litwa.

A jaki konkretnie wpływ na dalsze losy II RP miał ten protokół?  O tym wspominał Joseph Goebbels, komentując w diariuszu najnowsze wydarzenia:
„Führer wita mnie bardzo serdecznie i zapoznaje z sytuacją. Położenie Polski jest rozpaczliwe. Ruszymy do ataku przy pierwszej nadarzającej się okazji. Państwo polskie musi zostać rozbite (…). Wschodnia Europa zostanie podzielona między Berlinem a Moskwą. (…) Polska zostanie podzielona. Problem bolszewizmu to w tej chwili sprawa drugorzędna. (…)Wydarzenie na skalę światową, o nie dających się przewidzieć konsekwencjach. Führer i my jesteśmy bardzo szczęśliwi. Jeszcze do 4 nad ranem omawiamy możliwości, jakie ten pakt stwarza. Na razie można je szkicować tylko niedoskonale. Czuję jednak, że w tej chwili bije tu zegar historii”.

Pakt Ribbentrop – Mołotow oznaczał złamanie paktów o nieagresji zawartych między Polską a Niemcami oraz Polską a ZSRR w pierwszej połowie lat 30. XX wieku. RP została potraktowana jako przedmiot, a nie podmiot polityki międzynarodowej, co miało tragiczne konsekwencje, zapoczątkowane we wrześniu 1939 roku.

Źródła: Andrzej Krzysztof Kunert, „Katyń. Ocalona pamięć”, wyd. Świat Książki; Robert Śniegocki, „Historia. Burzliwy wiek XX”, wyd. Nowa Era

Komentarze - Facebook

Komentarze
To Top