Wiara, Kultura i Dziedzictwo

Rocznica powstania Armii Krajowej

Kiedy II Rzeczpospolita we wrześniu 1939 roku wykrwawiała się, z tej krwi narodziło się Polskie Państwo Podziemne – zupełny fenomen na skalę światową. Z pnia struktur tego państwa wyrosły działające legalnie, choć w ukryciu, wszelkie formy życia społecznego: dawano opiekę obywatelom, wspomagano szkolnictwo, sądownictwo, prawo, naukę i kulturę, ale przede wszystkim utworzono zbrojne ramię narodu – Armię Krajową. 14 lutego obchodzimy rocznicę jej powstania.

27. Wołyńska Dywizja Piechoty AK. Foto: Wikimedia Commons

27. Wołyńska Dywizja Piechoty AK.
Foto: Wikimedia Commons


Słowa przysięgi żołnierza Armii Krajowej:

W obliczu Boga Wszechmogącego i Najświętszej Maryi Panny, Królowej Korony Polskiej kładę swe ręce na ten Święty Krzyż, znak Męki i Zbawienia, i przysięgam być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej, stać nieugięcie na straży jej honoru i o wyzwolenie Jej z niewoli walczyć ze wszystkich sił – aż do ofiary życia mego.

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i rozkazom Naczelnego Wodza oraz wyznaczonemu przezeń Dowódcy Armii Krajowej będę bezwzględnie posłuszny, a tajemnicy niezłomnie dochowam, cokolwiek by mnie spotkać miało. Tak mi dopomóż Bóg.

Przyjmujący odpowiadał:

Przyjmuję Cię w szeregi Armii Krajowej, walczącej z wrogiem w konspiracji o wyzwolenie Ojczyzny. Twym obowiązkiem będzie walczyć z bronią w ręku. Zwycięstwo będzie twoją nagrodą. Zdrada karana jest śmiercią.


W nocy z 26 na 27 września, w obliczu wydarzeń wojennych i wszechobecnego chaosu, powstała Służba Zwycięstwu Polski, która 13 listopada przeobraziła się w Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), który bezpośrednio podlegał rządowi RP na uchodźstwie. 14 lutego 1942 roku, gen. Władysław Sikorski przekształcił Związek Walki Zbrojnej w Armię Krajową (AK). Był to akt formalny, który niewiele zmieniał w strukturach wewnętrznych organizacji. Generał Stefan „Grot” Rowecki został mianowany na jej głównego komendanta, co miało charakter iście symboliczny, gdyż również wcześniej, przed zmianą nazwy, oficjalnie sprawował taką funkcję. Po ujęciu Roweckiego przez Niemców, jego następcą został gen. Tadeusz Komorowski „Bór”.

Głównym zadaniem Armii Krajowej, która stała się największą armią na terytoriach okupowanej Europy, było centralizowanie jak największych sił w ogólnonarodowym powstaniu skierowanym przeciwko hegemonii Niemiec. AK próbowało również scalić pod jednym szyldem grupy niepodległościowe działające na terenach podległych jurysdykcji Komendy Głównej Armii Krajowej. Proces ten przebiegał niestety powoli ze względu na wewnętrzne tarcia o charakterze ideologiczno – politycznym. Okres przełomu 1943-44 to przede wszystkim koncentracja wokół wykonywania akcji „Burza”. Zwieńczeniem planu był wybuch Powstania Warszawskiego. Losy popowstaniowe AK to głównie wygasanie jej działalności ze względu na przesuwający się front i agresywną politykę antypartyzancką Sowietów.

Armia Krajowa, w trakcie swojego istnienia zakończonego zdradą, wsławiła się licznymi akcjami dywersyjnymi, odważnymi działaniami bojowymi, legendarną partyzantką, brawurowym odbijaniem więźniów, czy akcjami sabotażowymi. Utworzyła legendarny symbol Polski Walczącej, o którym napisano w „Biuletynie Informacyjnym” w 1942: „Już od miesiąca na murach Warszawy rysowany jest znak kotwicy. […] Zapieczętowany być może przez jakiś zespół – znak ten stał się już własnością powszechną. Co dzień ścierany z murów pojawia się na tych murach na nowo, rysowany przez nieznane tysiące rąk […]”. Autorstwo tych słów przypisuje się Aleksandrowi Kamińskiemu, który redagował większość artykułów wstępnych w tygodniku. Legenda Armii Krajowej to również Szare Szeregi- „Rudy”, „Alek”, „Zośka”, Bataliony Chłopskie, Żegota i cała plejada bohaterów, których nie sposób wymienić tutaj z nazwiska- zarówno ci znani, jak i ci, którzy pogrzebali swoje życie bezimiennie w walce o wolność.

19 stycznia 1945 gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, dowódca Sił Zbrojnych w Kraju, rozwiązał Armię Krajową i w słowach pełnych bólu napisał:

Żołnierze Armii Krajowej!

Daję Wam ostatni rozkaz. Dalszą swą prace i działalność prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości Państwa i ochrony ludności polskiej przed zagładą. Starajcie się być przewodnikami Narodu i realizatorami niepodległego Państwa Polskiego. W tym działaniu każdy z Was musi być dla siebie dowódcą. W przekonaniu, że rozkaz ten spełnicie, że zostaniecie na zawsze wierni tylko Polsce oraz by Wam ułatwić dalszą pracę – z upoważnienia Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zwalniam Was z przysięgi i rozwiązuję szeregi Armii Krajowej.

W imieniu służby dziękuję Wam za dotychczasową ofiarną pracę.

Wierzę głęboko, że zwycięży nasza Święta Sprawa, że spotykamy się w prawdziwie wolnej i demokratycznej Polsce.

Niech żyje Wolna, Niepodległa, Szczęśliwa Polska.

Przez ponad pół wieku nie mogliśmy wypełniać słów testamentu gen. Okulickiego. Wypełniajmy go dziś!

Komentarze - Facebook

Komentarze
To Top